Układ urbanistyczny oraz archeologiczne warstwy kulturowe w Wieruszowie

Wieruszów, pierwotnie prywatna siedziba rycerskiego rodu Wieruszów, zachował w centrum, pomimo burzliwych wydarzeń, ślady średniowiecznego układu urbanistycznego. Wieruszowski rynek objęty jest ochroną konserwatorską wraz z warstwami kulturowymi poniżej.

Opis

Ślady dawnego osadnictwa w centrum Wieruszowa ujawniono podczas działań inwestycyjnych prowadzonych przez władze miejskie na poczatku lat 90. Prowadzone prace były nadzorowane przez archeologa.

 

Data lub czas powstania

XIV w.

Warstwy kulturowe od XIV wieku do czasów nowożytnych.

Historia

Miasto dzieli na dwie części rzeka Prosna. Na prawobrzeżnej stronie rzeki ulokowane było średniowieczne miasto. Na lewym brzegu znajduje się za to Podzamcze, które sąsiadowało zapewne od XIII w. z siedzibą zamku rycerskiego.

Jednak jedne z najstarszych śladów wskazujących na istniejącą tu osadę odkryto we wsi Kuźnica Skakawska, znajdującą się nieopodal Wieruszowa. Był to drewniano-ziemny gród z czasów kultury łużyckiej.

Nowożytne dzieje Wieruszowa zaczynają się w średniowieczu. W tych czasach zamieszkiwany prawdopodobnie był nadal gród w Kuźnicy Skakawskiej, ale na lewym brzegu Prosny istniała także osada zwana Starym Miastem Wieruszowem. Na przełomie XIII i XIV w. na przeciwległym brzegu powstał Nowy Wieruszów, do którego z końcem wieku XIV przeniosło się życie miasta.

Dzisiejszym centrum miasta jest rynek, który znajduje się w centrum tak samo jak w średniowieczu. Stanowi on relikt średniowiecznego układu urbanistycznego i jest objęty ochroną konserwatora. Tu gdzie teraz znajduje się park z pomnikiem św. Floriana, niegdyś odbywały się cotygodniowe targi.

Zniszczenia wojenne spowodowały, że zabudowa rynku jest współczesna. W miejscu gdzie dziś znajduje się Urząd Powiatowy stały kamienice, spalone w 1939 r., na ul. Jana Pawła II znajdował się XVII-wieczny, drewniany kościół św. Bartłomieja, który spłonął w 1806 r. Zbudowaną na jego miejscu pamiątkową kapliczkę zniszczyli hitlerowcy.

Kiedyś w mieście wznosił się także XVII-wieczny szpital i kościół przyszpitalny pw. św. Jana Ewangelisty (dzisiejsza ul. 19 Stycznia), spłonął on niestety w 1770 r. Nad Prosną w pobliżu miasta znajduje się najcenniejszy zabytek miasta zespół klasztoru oo. Paulinów.

Forma ochrony prawnej

Wpisy w wojewódzkim rejestrze zabytków:

• Układ urbanistyczny oraz archeologiczne warstwy kulturowe, nr rej.: 671/A z 1993-04-15

Położenie obiektu

Rynek miejski znajduje się w samym centrum Wieruszowa. Dojazd z drogi krajowej nr 8 ulicami Polną i Warszawską. Zjazd w ul. Polną znajduje się zaraz przed mostem nad Prosną.

Źródła, informacje w Internecie

Dane w archiwum KZA w Sieradzu.