Kościół parafialny pw. św. Mikołaja

Kościół w Żarnowie należy do nielicznych zachowanych obiektów typu romańskiego w regionie łódzkim. Dziś romańskie pozostałości z XII w. zachowane są jako transept znacznie nowszego kościoła, pochodzącego już z początku XX w.

Opis

Kościół jest zbudowany z ciosów miejscowego piaskowca, obecnie jest to budynek trójnawowy z transeptem. Stara świątynia stanowi dziś nawę poprzeczną kościoła (transept). Z dawnej świątyni romańskiej zachowane jeszcze zachodnie przęsło nawy z emporą, przylegającą do niego na osi od zachodu okrągłą wieżą oraz resztki ścian północnej i południowej nawy przylegające do gotyckiego prezbiterium. W ścianie północnej zachowane okno romańskie, w wieży dwa okna prostokątne romańskie, a także trzy ostrołukowe gotyckie, z maswerkiem.

Do kościoła prowadzą drzwi drewniane z żelaznymi okuciami, późnogotyckie oraz drugie żelazne z XVIII w. Ołtarz główny pochodzi z lat 30. XX w., w zachodniej nawie bocznej fragmenty kamiennego płaskorzeźbionego ołtarza późnorenesansowego, z końca XVI w.: w środku scena koronacji Marii, po bokach postacie świętych Mikołaja i Erazma. W kościele bogate polichromie z lat 1948–1949. Są to odtworzone wcześniejsze malowidła. Dodatkowo w transepcie po stronie wschodniej przetrwały epitafia z XIX/XX w.

Dzwonnica drewniana z 1888 r., na planie kwadratu, z galeryjką.

Data lub czas powstania

XII w.

Budowla z XII w., rozbudowana w 1903 r. (po pożarze z 1893 r.).

Materiał budowlany

Budynek murowany przede wszystkim z bloków piaskowca, dzwonnica drewniana.

Historia

Kościół parafialny pw. św. Mikołaja pochodzi z 2 poł. XII w., jest wymieniony po raz pierwszy w źródłach w 1191 r. Była to pierwotnie budowla romańska, jednonawowa, orientowana. Pożar w 1893 r. w dużym stopniu zniszczył zabytkową świątynię. Odbudowa połączona z gruntowną rozbudową miała miejsce w 1903 r., wykonana została wg projektu architekta S. Szyllera w stylu neogotyckim.

Ciekawostki

Kościół w Żarnowie znajduje się na Szlaku Romańskim łączącym siedem najstarszych budowli w Województwie Łódzkim.

Forma ochrony prawnej

Wpisy w wojewódzkim rejestrze zabytków:

• Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, nr rej.: 345 z 1967-06-21
• Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, nr rej.: 264 z 1956-10-16

Położenie obiektu

Kościół znajduje się w centrum Żarnowa, przy północnym krańcu rynku.

Źródła, informacje w Internecie

Dekowski J. P., Opoczno i okolice, Zakład Wydawniczo-Propagandowy PTTK, Warszawa 1977.