Kościół parafialny pw. św. Mikołaja

Kościół przebudowany w XVIII i XIX w., restaurowany w 1914 r. Murowany i oszkarpowany. Sklepienie kolebkowe z lunetami, ołtarze i ambona z XVIII w., chrzcielnica późnogotycka. Płyta nagrobna A. Gaszyńskiego z XV w.

Opis

Kościół pw. św. Mikołaja jest orientowaną świątynią zbudowaną w stylu barokowym. Posiada jedną prostokątną nawę oraz krótsze i węższe prezbiterium, a także dobudowaną od strony południowej zakrystię. Od strony północnej do świątyni przylega ośmioboczne pomieszczenie – prawdopodobnie z XVIII w., a od zachodu
kruchta. Kościół posiada ostrołukowe okna oraz przypory widoczne wyraźnie od północy i południa. Dwuspadowy dach zwieńczony jest barokową sygnaturką. Przy wejściu na teren parafii od strony północno-zachodniej znajduje się dzwonnica.
Wewnątrz świątyni odnajdujemy cenne zabytki sakralne, począwszy od późnogotyckiej chrzcielnicy, poprzez wspaniałe rokokowe ołtarze pochodzące z II poł. XVIII w. oraz barokową ambonę również z XVIII stulecia. Na uwagę zasługuje także płyta nagrobna Alberta i Katarzyny Gaszyńskich ozdobiona herbami Berszten i Poraj.
W głównym ołtarzu umieszczono kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, która widoczna jest po podniesieniu obrazu z wizerunkiem św. Rocha. Na sklepieniu widnieje malowidło wniebowstąpienia NMP.

Data lub czas powstania

XV w.

Powstanie parafii datuje się na II poł. XIV w. Oficjalne dokumenty wskazują jednak na rok 1460. Sama świątynia powstała zapewne w II poł. XV w.

Materiał budowlany

Kościół murowany, z cegły.

Historia

Pierwsze źródła pisane wskazują, iż kościół pw. św. Mikołaja w Wierzchlesie istniał już w średniowieczu. Nie jest znany dokładny rok jego budowy, niemniej jednak powstanie parafii datuje się na połowę XIV w., a wg akt oficjalatu wieluńskiego, na rok 1460. Sam kościół musiał więc powstać w XV w. najprawdopodobniej w stylu gotyckim. W kolejnych wiekach obiekt był przebudowywany i restaurowany. W 1603 r. świątynia uległa spaleniu, jednakże w niedługim czasie została odbudowana. Gruntowna przebudowa obiektu miała miejsce w 1760 r. dzięki ofiarności Felicjana Wierzchleyskiego herbu Berszten – miejscowego dziedzica, sędziego ziemskiego i późniejszego członka Sejmu Wielkiego. Wtedy to nadano świątyni cechy stylu barokowego oraz dobudowano ośmioboczne pomieszczenie przy nawie rozbierając jednocześnie wieżę. Jej ocalała część stanowi obecnie kruchtę. W 1873 r. dokonano uzupełnienia zdobień wewnętrznych. Rok 1914 to dla kościoła czas gruntownego remontu. Prace remontowe wspierał późniejszy, wieloletni proboszcz parafii ks. Wawrzyniec Głogowski, który został w 1942 r. zamordowany w niemieckim obozie koncentracyjnym w Dachau. W latach 1939–1945 świątynia służyła okupantowi za skład zboża. Wtedy to też zrabowano z wnętrza wiele cennych przedmiotów. Po II wojnie światowej dokonano wymiany dachu, odnowiono tynki, wymalowano wnętrze, wyposażono obiekt w sieć elektryczną. Ponadto kościół wzbogacił się o nowe dzwony oraz drewnianą podłogę. Nowa plebania została wybudowana w latach 1987–1991, a w roku 1997 odnowiono zakrystię. Pod koniec XX w. przeprowadzono prace konserwatorskie ambony, chrzcielnicy oraz głównego ołtarza.

Forma ochrony prawnej

Wpisy w wojewódzkim rejestrze zabytków:
  • Kościół parafialny pw. św. Mikołaja, nr rej.: 973 z 1967-12-30

Położenie obiektu

Obiekt zlokalizowany jest w centrum wsi na północ od drogi wojewódzkiej nr 486 relacji Wieluń-Działoszyn.

Dostępność

Całoroczna. Kościół dostępny podczas nabożeństw. Wnętrze można również oglądać z przedsionka.

Źródła, informacje w Internecie

Katalog zabytków w Polsce, red. J. Łoziński, t. II, Województwo Łódzkie, Państwowy Instytut Sztuki, Warszawa 1954.