Wycieczka - Planer

Punkty
Właściwości
Uczestnicy

Właściciel:

Nazwa:

Data rozpoczęcia:
Data zakończenia:

Aktywności:

Opis:

Cechy:

Dodaj nowego uczestnika

Liczba elementów:

Długość trasy:

Dane podstawowe

Galeria

Lutomiersk

Lutomiersk pamięta czasy wczesnego średniowiecza, kiedy był miastem o dużym znaczeniu. Warto tu przyjechać zobaczyć czar małej miejscowości, wzbogacony pięknym zakonem ojców salezjan. Miejscowość jest siedzibą gminy Lutomiersk.

Opis

Historia miejscowości

Lutomiersk należy do najstarszych miejscowości dawnego województwa sieradzkiego, położony jest na lewym brzegu Neru, w pobliżu ujścia do niego rzeczki Wrzącej.

Badania archeologiczne wykazały ciągłość osadnictwa od bardzo dawnych czasów. Najstarsza osada pochodziła z epoki brązu i była użytkowana przez ludność kultury łużyckiej, następna z II–IV w., czyli z okresu rzymskiego, ostatnia, odkryta w 1956 r. na prawym brzegu Wrzącej, datowana jest na XII–XIII w. Istnienie tak starych osad badacze wiążą z położeniem Lutomierska na skrzyżowaniu ważnych szlaków handlowych, biegnących z Kijowa do Poznania, Szczecina i na Wolin oraz z Gdańska na Węgry.

Prawa miejskie otrzymał Lutomiersk w 1274 r. od Leszka Czarnego, księcia sieradzkiego. Był to jednocześnie pierwszy dokument potwierdzający istnienie miejscowości, znany z kopii z 1615 r.

W 1406 r. Władysław Jagiełło, jako formę nagrody nadał Lutomiersk Janowi z Chełmicy, od którego wywodzi się ród Lutomierskich. Druga część miasta pozostała jednak w rękach Zarembów. Przed 1418 r. najprawdopodobniej Wacław z rodu Zarembów wzniósł tu obronną siedzibę o charakterze zamku rycerskiego. Na przełomie XV/XVI w. następuje dynamiczny rozwój miasta. Odbywają się tu liczne jarmarki, a sprowadzeni z Czech sukiennicy zakładają warsztaty tkackie. Częste pożary w XVI i XVII w. zniszczyły dorobek mieszczan.
W 1650 r. kolejny właściciel Andrzej Grudziński, wojewoda rawski i dziedzic klucza lutomierskiego sprowadził reformatów, oddał im na pomieszczenia klasztorne istniejący wtedy jeszcze zamek. Przebudowa zamku na klasztor oraz budowa przylegającego do niego kościoła pw. Niepokalanego Poczęcia NMP trwała z przerwami do 1659 r., bowiem jego fundator uczestniczył na czele chorągwi w wojnie z Chmielnickim, a gdy zginął w bitwie pod Beresteczkiem, ciężar opieki nad klasztorem przeszedł na jego syna Marcina, rotmistrza chorągwi rawskiej i uczestnika wojny moskiewskiej, a potem wojny szwedzkiej. Reformaci z Lutomierska odegrali chlubną rolę w okresie powstania styczniowego, czynnie uczestnicząc w próbie odzyskania wolności.
Więcej informacji o zespole klasztornym odnaleźć można na osobnej karcie.

W 1870 r. Lutomierskowi odebrano prawa miejskie. W czasie I wojny światowej także w okolicach miejscowości toczyły się walki w 1914 r. Widoczną pamiątką po tej wojnie są armatnie kule wmurowane w fasadę kościoła. W XIX i XX w. Lutomiersk jako miasto o charakterze rolniczym stał się ośrodkiem zaspokajania potrzeb rozwijającej się dynamicznie Łodzi.

Miejsca warte odwiedzenia

W centrum Lutomierska znajduje się późnobarokowy kościół parafialny Matki Boskiej Szkaplerznej wzniesiony w latach 1775‒1781 z fundacji Barbary Sanguszkowej, na miejscu poprzedniego drewnianego, w którym do dziś znajduje się oryginalne wyposażenie z XVIII w. Kościół ma płaski sufit, a na nim znajdują się medaliony z obliczami apostołów i świętych. W ołtarzu głównym znaleźć można obraz Matki Boskiej Szkaplerznej oraz postacie św. Wojciecha i św. Stanisława. Budynek jest z zewnątrz oszkarpowany, fasada pilastrowana z barokowym szczytem, w narożach wspierając bryłę budynku przybódówki. Na dziedzińcu znajduje się murowana dzwonnica z XVII w. z dachem namiotowym.
W Lutomiersku do 1914 r. stała wyjątkowej piękności drewniana synagoga, która spłonęła w czasie działań wojennych. Odnaleźć można także pozostałości cmentarza żydowskiego.
Na cmentarzu tzw. Bratnia Mogiła, kryjąca prochy powstańców poległych w okolicznych bitwach w latach 1863‒1864, przeniesione tu z krypt klasztornych. Na grobie słowa papieża Jana Pawła II: "Wolność jest droższa niż życie". Na cmentarzu przykościelnym przetrwał nagrobek Stefana Mączyńskiego, byłego oficera 2. Pułku Strzelców Konnych, zmarłego w 1854 r.
Przy rozstaju dróg do Sieradza i Pabianic, stoją trzy krzyże, które strzegły miasto przed morowym powietrzem. Środkowy z nich to tzw. karawaka – z dwoma nierównymi ramionami. Krzyże wzniesiono by upamietnić zarazę
z 1832 r.

Osoby związane z miejscowością

Księżna Barbara Sanguszkowa, była wyjątkową postacią, interesowała się polityką, bywała na sejmowych sesjach, przysłuchiwała się obradom Trybunału Koronnego. Pisała utwory literackie, tłumaczyła literaturę z francuskiego, sama zarządzała olbrzymim, rozrzuconym po całej Rzeczpospolitej majątkiem. Księżna tworzyła wokół siebie dwór kultury saskiej, organizowała spotkania i bale, jeden z nich na cześć przyszłego króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Słynęła także ze swojej hojności. Pisano o niej: "Wymurowała dziesięć kościołów, setki w sprzęt wyposażyła, łożyła na utrzymanie klasztorów i panien ubogich, utrzymywała szpitale i sierocińce".