Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Kamieńcu

Kościół, który swoją architekturą przypomina warownię, pochodzi z XV w. Został gruntownie przebudowany w XIX w. oraz w 1939 r. W masywnej wieży świątyni zawieszony jest dzwon z datą 1487 r.

Opis

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela w Kamieńcu jest świątynią parafialną rzymskokatolickiej parafii pod tym samym wezwaniem, która położona jest na terenie dekanatu Pyskowice należącego do diecezji gliwickiej, która została erygowana w XIV w.

Późnogotycka świątynia wyróżnia się przede wszystkim swoją niezwykłą architekturą, przypominającą obronną warownię. Ponad 600-letni kościół zachwyca również swoim wnętrzem, w którym na szczególną uwagę zasługuje kopia obrazu Matki Boskiej Piekarskiej oraz pochodzący z końca XVI w. renesansowy nagrobek dzieci Jana i Małgorzaty Sealnickich.  

Ozdobą plebani jest późnobarokowa woskowa rzeźba Matki Boskiej Niepokalanie Poczętej z XVIII w.

Data lub czas powstania

XV w.

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela został wzniesiony w 1413 r., jednak swój obecny kształt zawdzięcza poważnej przebudowie przeprowadzonej w XIX w.

Materiał budowlany

Obiekt murowany – cegła, otynkowany.

Historia

Leżący na dawnym szlaku handlowym, wiodącym z Państwa Rzymskiego przez Bramę Morawską ku Morzu Bałtyckiemu, Kamieniec jest po raz pierwszy wzmiankowany już w 1305 r. Dużo wcześniej jednak, bo w 650–400 r. p.n.e. na wzgórzu we wschodniej części wsi istniała osada obronna kultury łużyckiej, w której odkryto chatę odlewniczą, gdzie produkowano przedmioty z brązu, a następnie grodzisko wczesnośredniowieczne z VII–IX w., zniszczone prawdopodobnie przez Świętopełka w 875 r. Nazwa wsi wywodzi się od kamienia – skały wapiennej, która służyła przez długie wieki ludności jako materiał budowlany. Stąd dość wcześnie rozwinęło się na tych ziemiach masywne budownictwo kamienne. Z tego właśnie kamienia zbudowany jest kościół parafialny. Sama parafia erygowana została już w XIV w., ale świątynię, którą podziwiać można po dziś dzień, wzniesiono w 1413 r. W dokumentach z 1451 r. wymieniony jest proboszcz parafii, Mikołaj.

W XVI–XVII w., podobnie jak większość kościołów na terenie dzisiejszego województwa śląskiego, kościół znajdował się od 1570 r. w posiadaniu protestantów. Katolikom świątynia została zwrócona w 1629 r. Ważnym okresem dla kościoła była II poł. XIX w., wówczas bowiem w latach 1860–1870 doczekał się on gruntownej przebudowy. Następnie w 1936 r. został odnowiony.

Na terenie parafii, w miejscowości Księży Las, znajduje się kościół filialny pw. św. Michała Archanioła. Miejscowość Księży Las wzmiankowana jest już w 1302 r., kiedy to papież Bonifacy VIII przekazał tę wioskę pod opiekę ojcom cystersom z Jemielnicy. Kościół pw. św. Michała Archanioła jest wymieniony jako kościół parafialny w dokumentach z 1447 r. Istniejący do dnia dzisiejszego drewniany, późnogotycki, orientowany kościół, do którego dobudowano w 1905 r. murowaną kruchtę, pochodzi z 1499 r.

Jeżeli chodzi o historię samego Kamieńca, to w XV w. należał on do czeskiej rodziny Kokoszów. Później jednak właściciele wsi zmieniali się bardzo często. Od 1657 r. była nim Helena Poliksena Wborska z domu Holly. W 1720 r. Kamieniec przeszedł w posiadanie Martina von Lowencrona, który na zrębie dawnego zamku obronnego Kokoszów z XV–XVI w. wybudował pałac. Od 1728 r. właścicielem Kamieńca był Julian von Burdugo, następnie od 1754 r. majątek należał do Rudolfa von Gobeck, a od 1763 r. znajdował się w posiadaniu Karla Wilhelma Edermanna von Roden. Od 1768 r. stał się własnością hrabiego Artura Strachwitza, który zburzył pałac zbudowany przez Lovencronów. W 1805 r. kolejnym właścicielem Kamieńca został Karl von Strachwitz. W 1890 r. majątek nabył hrabia Ginter Stoolberg dla syna Friedricha, w prezencie ślubnym. W 1910 r. pałac kamieniecki został odnowiony, przebudowany oraz na nowo urządzony. Została również dobudowana kaplica. W 1930 r. majątek ponownie przeszedł w posiadanie rodziny Strachwitzów, tj. Hjacintha von Strachwitza. W 1937 r. ostatnim już właścicielem został znowu hrabia Friedrich Stolberg.

Forma ochrony prawnej

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 476/56 z 02.11.1956 r. oraz 348/60 z 07.03.1960 r.

Położenie obiektu

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela znajduje się w centrum wsi przy ulicy Tarnogórskiej.

Dostępność

Kościół pw. św. Jana Chrzciciela jest ogólnodostępny. Najlepiej jest go zwiedzać w godzinach porannych lub popołudniowych, przed lub po odprawianą tutaj codziennie mszą św. oraz w niedziele i święta.

Źródła, informacje w Internecie

www.powiat.tarnogorski.pl

www.kuria.gliwice.pl

Dokumenty