Pałac Larischa w Cieszynie

Wycieczka - Planer

Punkty
Właściwości
Uczestnicy

Właściciel:

Nazwa:

Data rozpoczęcia:
Data zakończenia:

Aktywności:

Opis:

Cechy:

Dodaj nowego uczestnika

Liczba elementów:

Długość trasy:

Pałac Larischa w Cieszynie

Dawna rezydencja hr. J. Larischa została wzniesiona w XVIII w. w stylu barokowo-klasycystycznym. Obecnie stanowi siedzibę Muzeum Śląska Cieszyńskiego – jednego z najstarszych europejskich muzeów. W zabytkowej stajni z XIX w. mieści się stylowa kawiarnia.

Opis

Dawna rezydencja Larischów została wzniesiona po wielkim pożarze Cieszyna w 1789 r. na miejscu dwóch mniejszych domów mieszczańskich. Jej fundatorem był Jan Józef Antoni hrabia Larisch von Moennich, który pełnił w Księstwie Cieszyńskim i na cesarskim dworze liczne funkcje.

Fasada główna – od strony ulicy Regera – reprezentuje styl barokowo-klasycystyczny. Od strony parku fasada budynku oparta jest na resztkach miejskich murów obronnych. W tylnym skrzydle pałacu zbudowanym w latach 40. XIX w. znajduje się zabytkowa stajnia, gdzie na centralnej kolumnie wspiera się kopulaste sklepienie z lunetami, okrywające koliste pomieszczenie o wysokości dwóch pięter. W stajni znajduje się stylowa kawiarnia. W miejscu fosy znajduje się piwnica, a nad nią przypałacowy ogród, tzw. „Park Pokoju”.

W pałacu ma swoją siedzibę powołane do życia w 1802 r. Muzeum Śląska Cieszyńskiego, które jest drugą po Muzeum Izabeli Czartoryskiej w Puławach, najstarszą placówką muzealną w Polsce. W jego ramach funkcjonują działy archeologii, historii, sztuki, techniki, etnografii i fotografii. Muzeum posiada oddziały w Górkach Wielkich, Skoczowie i Wiśle. W muzeum znalazły miejsce zbiory Generalnego Wikariatu w Cieszynie, Muzeum Szkolnego Macierzy z Orłowej, część kolekcji Brunona Konczakowskiego i wiele innych tworzących najbogatsze zbiory muzealne na Śląsku Cieszyńskim.

Data lub czas powstania

XVIII w.

Pałac Larischa pochodzi z końca XVIII w.

Materiał budowlany

Obiekt zbudowany w stylu barokowo-klasycystycznym z cegły. Od strony parku fasada budynku oparta jest na resztkach miejskich murów obronnych.

Historia

Historia kamienicy Larischa jest nierozerwalnie związana z Muzeum Śląska Cieszyńskiego, którego siedzibą stała się po I wojnie światowej. Samo muzeum ma jednak dłuższy rodowód – zostało założone w 1802 r. przez Leopolda Jana Szersznika, jednego z najwybitniejszych obywateli w dziejach miasta. To właśnie dzięki niemu Cieszyn osiągnął pozycję ośrodka kulturalnego o znaczeniu ponadregionalnym. Szersznik pozostawił po sobie dwa wielkie dzieła. Pierwsze to biblioteka, która w roku jego śmierci 1814, liczyła 12 tysięcy tomów i zawierała druki z XVIII, XVII i XVI w. oraz kilka inkunabułów. Dziś jej spadkobiercą jest Książnica Cieszyńska. Drugim jest właśnie Muzeum Śląska Cieszyńskiego, będące drugą po Muzeum Izabeli Czartoryskiej w Puławach, najstarszą tego typu placówką w Polsce. Ważną datą w działalności muzeum był 1901 r., w którym do życia powołano Polskie Towarzystwo Ludoznawcze w Cieszynie, na czele którego stanął drugi niezwykle ważny człowiek w dziejach miasta – ks. Józef Londzin. Towarzystwo zorganizowało w 1903 r. słynną wystawę ludoznawczą, która stała swoistego rodzaju manifestacją polskości.

W tym samym czasie, dzięki inicjatywie Oskara Weissmana, kapitana 100. pułku piechoty austriackiej w Cieszynie, doszło do sformowania miejskich zbiorów muzealnych.

Po I wojnie światowej udało się połączyć zbiory miejskie i Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Siedzibą nowopowstałej placówki został wówczas mieszczący przy ulicy Demla (obecnie Regera) opisywany tutaj pałac Larischów.

Uroczystego otwarcia Muzeum Śląska Cieszyńskiego w nowej siedzibie dokonano 21 czerwca 1931 r. Uroczystościom towarzyszył VI Zjazd Związku Muzeów w Polsce zwołany z tej okazji w Cieszynie.

II wojna światowa nie poczyniła wielkich strat w zakresie zbiorów. Zniszczony przez pożar został jednak w 1942 r. budynek muzeum. Odbudowano go po zakończeniu wojny.

W 1952 r. wydzielono ze zbiorów muzealnych wszystkie archiwalia i utworzono Oddział Wojewódzkiego Archiwum z siedzibą w Cieszynie. W 1960 r. z zabytkowego księgozbioru muzealnego utworzono Oddział Zabytkowy Biblioteki Śląskiej.

W 1983 r. zamknięto dla zwiedzających ekspozycję z uwagi na zły stan techniczny budynku. Brak funduszy spowodował, że dopiero w 1992 r. przystąpiono do jego remontu. Po trwającym prawie 10 lat remoncie, 14 czerwca 2002 r. otwarciem stałej ekspozycji „Na skrzyżowaniu dziejów i kultur” udostępniono muzeum dla zwiedzających.

Forma ochrony prawnej

Pałac jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. R/376/53 z 25.02.1953 r. 213/60 z 03/03/1960 oraz A-245/77 z 15.12.1977 r.

Położenie obiektu

Pałac Larischa jest położony przy ulicy Regera.

Dostępność

Pałac Larischa można zwiedzać w godzinach otwarcia Muzeum Śląska Cieszyńskiego, które jest czynne:

w okresie zimowym (01/10–28/02) – wtorki, czwartki, piątki i soboty – wejście na ekspozycję o godz. 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00; środy – wejście na ekspozycję o godz. 12:00, 13:00, 14:00, 15:00, 16:00; niedziele – wejście na ekspozycję o godz. 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00;
w okresie letnim (01/03–30/09) – wtorki, czwartki i soboty – wejście na ekspozycję o godz. 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00; środy i piątki – wejście na ekspozycję o godz. 12:00, 13:00, 14:00, 15:00, 16:00, niedziele – wejście na ekspozycję o godz. 10:00, 11:00, 12:00, 13:00, 14:00.