Huta Szkła „Zawiercie” w Zawierciu

W funkcjonującej od 1884 r. hucie szkła można zapoznać się ze sposobami topienia i formowania szkła oraz jego zdobienia i polerowania. Zwiedzanie odbywa się podczas normalnej pracy huty, co czyni je niezwykłą atrakcją Szlaku Zabytków Techniki.

Opis

Huta Szkła „Zawiercie” Sp. z o. o. jest jednym z najbardziej docenianych i znanych polskich producentów szkła kryształowego. To, co ją wyróżnia, to nie tylko unikalna, często ręczna produkcja, ale również wielowiekowa tradycja, sięgająca swoją historią XIX w. Dzięki pięknym zdobieniom i charakterystycznym szlifom połączonym z nowoczesnym designem i najnowszymi technologiami, wyroby huty znane są nie tylko w Europie, ale i poza starym kontynentem. Swoich klientów znajdują bowiem również na rynkach azjatyckich, amerykańskich, afrykańskich i australijskich.

Obecnie Huta „Zawiercie” jest modernizowana i dzięki zaangażowaniu nowych właścicieli w jej restrukturyzację w XXI w. będzie funkcjonować jako podmiot ceniący doświadczenie płynące z tradycji. Oznacza to, iż część produkcji nadal prowadzona będzie ręcznie, zgodnie z zasadami obowiązującymi za czasów powstania i rozwoju huty, a jednocześnie wykorzystywane będą w szerokim zakresie najnowsze osiągnięcia technologiczne z dziedziny doskonalenia jakości produkcji, podnoszenia efektywności pracy oraz dostosowywania się do najwyższych wymagań w zakresie ochrony środowiska naturalnego.

W hucie, w specjalnie zaaranżowanych pomieszczeniach, podziwiać można najpiękniejsze kryształowe dzieła: ręcznie szlifowane puchary, wazony, kielichy i karafki, zarówno przedwojenne, jak i współczesne. Oprócz kryształów, można tutaj zobaczyć czarno-białe zdjęcia pracownic w chustach, ręcznie wyrzynających wzory na kielichach, fotografie i ręcznie pisane od lat 80. XIX w. fabryczne kroniki. W kolejnych pomieszczeniach znajdują się drumle, piszczele i nożyce do cięcia szkła, a nawet wysłużona wanna szklarska, czyli piec do wytopu masy szklanej. W programie zwiedzania są również hale produkcyjne, w których obserwować można proces powstawania szkła.

Oferta zwiedzania huty nosi unikalną nazwę: „Kryształowy Szlak Zawiercia”. Jej stworzenie zostało dofinansowane ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Śląskiego na lata 2007–2013.

Przy hucie działa sklepik z pamiątki, w którym zakupić można tutejsze wyroby.

Data lub czas powstania

1884 r. (XIX w.)

Materiał budowlany

Budynek murowany – cegła.

Historia

Nowoczesny zakład przemysłowy, jakim po dzień dzisiejszy jest zawierciańska huta, powstał w 1884 r., kiedy to firma „S. Reich i Spółka” przejęła istniejącą tu fabryczkę. Tradycje hutnicze sięgają jednak czasów dawniejszych. Już na przełomie XIX i XX w. tutejsze wyroby cenione były nie tylko w Królestwie Polskim, ale również poza jego granicami, zwłaszcza w Carskiej Rosji i Monarchii Habsburgów. Przedmiotem ówczesnej działalności zakładu była produkcja szkła oświetleniowego, gospodarczych wyrobów szklanych – kolorowych i malowanych oraz szkła kryształowego. Wydany w 1925 r. trzeci z kolei katalog wyrobów huty „Zawiercie” prezentował niemal 499 gatunków szkła oświetleniowego, wytwarzanego w różnorakich formach i bogato zdobionego! W tych czasach produkowano szkło bezbarwne oraz w kolorach: żółtym, szmaragdowym, brązowym oraz fioletowym. Zdobiono, szlifując je w różne desenie, malując ręcznie, deseniując w parafinie przy użyciu maszyn giloszerskich, a także trawiono desenie przenoszone za pomocą pantografów w kwasie fluorowodorowym. Nic więc dziwnego, że zakład odnosił wielkie sukcesy  oraz cieszył się ogólnym uznaniem i szacunkiem. Dowodem na to były liczne nagrody, m.in. dwa wyróżnienia przyznane w 1929 r. w Poznaniu na Powszechnej Wystawie Targowej zawierciańskie. Szkła i kryształy z Zawiercia zostały nagrodzone Wielkim Złotym Medalem oraz Dyplomem Honorowym za nowe rodzaje szkła oświetleniowego do lamp gazowych i elektrycznych zdobionych stylowo motywami roślinnymi i zwierzęcymi.

W 1986 r. huta przestała wytwarzać szkło sodowe, rozpoczynając równocześnie produkcję kieliszków i szklanek kryształowych, formowanych automatycznie i zdobionych ręcznie.

Po okresie upadłości, w 2009 r. huta została kupiona przez nowych inwestorów. Planowane inwestycje wprowadzające nowe technologie pozwolą zakładowi na dalszy dynamiczny rozwój.

Położenie obiektu

Huta „Zawiercie” znajduje się przy ulicy Towarowej.

Dostępność

Huta „Zawiercie” jest czynna dla zwiedzających od poniedziałku do piątku w godz. od 9:00 do 12:30. Istnieje również możliwość zwiedzania w godzinach późniejszych oraz w soboty po wcześniejszym uzgodnieniu terminu.
Uwaga: Ze względów bezpieczeństwa w zwiedzaniu huty mogą brać udział osoby powyżej 8 roku życia.

Źródła, informacje w Internecie

www.hsg.pl