Pałacyk Szymańskiego w Zawierciu

Wycieczka - Planer

Punkty
Właściwości
Uczestnicy

Właściciel:

Nazwa:

Data rozpoczęcia:
Data zakończenia:

Aktywności:

Opis:

Cechy:

Dodaj nowego uczestnika

Liczba elementów:

Długość trasy:

Pałacyk Szymańskiego w Zawierciu

Pałacyk został wybudowany w latach 1896–1897 przez dyrektora Towarzystwa Akcyjnego „Zawiercie” S. Szymańskiego. Otaczał go park w stylu angielskim z rzadkimi okazami drzew i krzewów. Obecnie mieści się tutaj Izba Muzealna, biblioteka i restauracja.

Opis

Zabytkowa willa dyrektora Towarzystwa Akcyjnego Zawiercia (TAZ) Stanisława Szymańskiego, zwana Pałacykiem Szymańskiego, została wzniesiona w latach 1896–1897 w stylu szwajcarskim jako integralna część Osiedla Robotniczego TAZ. Jej projektantem był inż. architekta Hugo Kudera z Warszawy. Obiekt wzniesiono z cegły i osadzono na kamiennym cokole. Przed budynkiem znajdował się okazały podjazd z gazonem. Willę otaczał park w stylu angielskim, zaprojektowany przed 1901 r. w pracowni Kudera, na terenie którego założony został piękny ogród, szklarnia, oranżeria, a także wybudowane zostały budynki gospodarcze (pomieszczenia dla dorożek i stajnia dla koni). Od strony południowo-zachodniej willę otaczał duży staw, do którego od wschodu wpływała mała rzeczka zwana „Młynówką”, nad którą znajdował się mostek prowadzący na ulicę Sienkiewicza i do kościoła. Od strony północno-zachodniej znajdował się wjazd na plac wysadzany klombami kwiatowymi i gazonami przed willą. Sam park zaniedbywany od 1939 r. został przejęty po wojnie przez Skarb Państwa, stając się parkiem miejskim. Do dnia dzisiejszego nie zachowały się zabudowania gospodarcze ani też zabytkowa brama wiodąca do wilii, zostały one bowiem wyburzone w latach 60. XX w. w związku z budową ośrodka sportowo-wypoczynkowego.

Obecnie Pałacyk Szymańskiego jest siedzibą instytucji kulturalnych oraz restauracji. Mieści się w nim m.in. Miejska i Powiatowa Biblioteka Publiczna oraz działająca w jej strukturach Miejska Izba Muzealna. Ta ostatnia jest szczególnie ważna dla osób odwiedzających Zawiercie, jako że stanowi jedyne miejsce, w którym można się zapoznać się z bogatą historią miasta i jego mieszkańców. Zadaniem izby jest bowiem gromadzenie, przechowywanie i eksponowanie pamiątek związanych z regionem zawierciańskim. Eksponaty w niej prezentowane to w większości dary mieszkańców miasta. W izbie zapoznać się można z różnorodnymi zdjęciami, pamiątkami, dokumentami i muzealiami dotyczącymi historii Zawiercia. Obejmują one bardzo szeroki horyzont czasowy, od prehistorii aż po czasy współczesne. Podzielone są one na następujące działy: prehistoria, administracja, szkolnictwo, historia przemysłu i zakładów pracy, historia powiatu. Organizatorzy izby położyli szczególny akcent na ukazanie sylwetek ludzi, którzy swoją pracą zawodową i społeczną przyczynili się do rozwoju w mieście życia gospodarczego, kulturalnego i społecznego.

Data lub czas powstania

XIX w.

Pałacyk Szymańskiego został wzniesiony w latach 1896–1897.

Materiał budowlany

Obiekt murowany – cegła.

Historia

Pierwszy właściciel pałacyku, Stanisław Szymański, był człowiekiem wielce zasłużonym dla Zawiercia. Urodził się w 1862 r. Ukończył Instytut Technologiczny w Petersburgu, dopełniając studiów w Niemczech. Od 1907 r. pełnił funkcję generalnego dyrektorem fabryki TAZ. Od początku swojego pobytu w Zawierciu bardzo angażował się w działalność patriotyczno-społeczną, charytatywną i oświatową. To za jego sprawą na osiedlu TAZ wybudowano nowoczesną szkołę, łaźnię miejską i dom ludowy „Włókniarz”. Szymański włączał się aktywnie w działalność turystyczną. W 1910 r. współuczestniczył w założeniu pierwszego oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego w Zawierciu, którego został prezesem. Nadzorował także funkcjonowanie powołanego do życia w 1927 r. Zawierciańskiego Koła Opieki nad Ruinami Zamku w Ogrodzieńcu i Zabytkami Przeszłości Powiatu Zawierciańskiego. Działał w stowarzyszeniach społeczno-kulturalnych, uczestniczył w imprezach i koncertach. Brał udział w działalności Resursy Obywatelskiej. Stwarzał warunki do rozwoju artystycznych zespołów dziecięcych w szkole TAZ. Troszczył się o zapewnienie kwalifikowanej kadry do prowadzenia dziecięcego zespołu chóralno-muzycznego. Działał także na rzecz ludzi potrzebujących pomocy, był współzałożycielem Chrześcijańskiego Towarzystwa Dobroczynności, które odegrało bardzo ważną rolę w czasie I wojny światowej. Szymański był również przewodniczącym pierwszej Rady Miejskiej powołanej po uzyskaniu przez Zawiercie praw miejskich, co miało miejsce 1915 r.

Stanisław Szymański jest niejako ikoną Zawiercia, a jego zasługi dla rozwoju miasta na wielu polach są nie do przecenienia.

Forma ochrony prawnej

Pałacyk Szymańskiego jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków jako element układu urbanistycznego osiedla robotniczego TAZ, obecnie osiedla Marchlewskiego III, pod nr rej. A/1428/91 z 10.01.1991 r. W jego skład, oprócz willi dyrektora, wchodzą: dawny kościół ewangelicki, Dom Ludowy, szkoła, resursa, łaźnia, park, cztery domy przy ulicy Niedziałkowskiego 1, 3, 22 i 23 oraz dwa domy przy ulicy Bohaterów Westerplatte 4 i 6.