Rynek w Miasteczku Śląskim

Wycieczka - Planer

Punkty
Właściwości
Uczestnicy

Właściciel:

Nazwa:

Data rozpoczęcia:
Data zakończenia:

Aktywności:

Opis:

Cechy:

Dodaj nowego uczestnika

Liczba elementów:

Długość trasy:

Rynek w Miasteczku Śląskim

Rynek jest tradycyjnie głównym placem miasta. Przy nim mieści się zabytkowy, drewniany kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Jerzego oraz ratusz. Warto podkreślić, iż układ urbanistyczny rynku zachował się z czasów lokacji miasta.

Opis

Rynek w Miasteczku Śląskim tradycyjnie stanowi centralny punkt miasta. Jednak w przeciwieństwie do wielu innych śląskich miast, jest miejscem, w którym odbywa się ruch kołowy, co uniemożliwia pełne wykorzystanie placu jako miejsca rekreacyjnego. Warto jednak dodać, iż istnieją plany przebudowy rynku, dzięki którym miejsce to zyska zupełnie nowe oblicze. Niestety na razie nie doszło do ich realizacji, choć projekt rewitalizacji miał się rozpocząć w 2011 r. Problemem jest tutaj przede wszystkim przebiegająca przez rynek droga wojewódzka 908.

Mimo wszystko jednak rynek jest miejscem, które należy odwiedzić, a to przede wszystkim z uwagi na fakt, iż jego układ urbanistyczny zachował się jeszcze z czasów lokacji i jako taki wpisany jest do wojewódzkiego rejestru zabytków.

Ponadto rynek to skupisko najważniejszych zabytków Miasteczka Śląskiego. To w jego bezpośrednim sąsiedztwie znajdują się najcenniejsze obiekty sakralne, czyli stary i nowy kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Ten pierwszy, drewniany, położony na Szlaku Architektury Drewnianej Województwa Śląskiego, uważany jest za jeden z najpiękniejszych przykładów architektury drewnianej w regionie. Wzniesiony w 1666 r. jako pierwsza rzymskokatolicka świątynia miasta, stanowi jego największy skarb. Urzekający jest zarówno wygląd otoczonego sobotami kościoła z zewnątrz, ale również jego XVII-wieczne, barokowe wnętrze. Zachowały się w nim takie skarby, jak m.in. zacheuszki, czyli namalowane na ścianach znaki równoramiennego krzyża wpisanego w koła, będące pamiątkami po konsekracji z 1670 r. Na drewnianych belkach we wnętrzu są także „autografy” szefów zespołu budowniczych, Marcina Gebcka i Jana Dziejkowica oraz data – 1666. Ponadto znajduje się tu osobliwy, także ryty w drewnie napis w języku polskim, informujący o zarazie, która nawiedziła osadę na przełomie 1707 i 1708 r. Polsko-łacińska inskrypcja widoczna jest także na belce tęczowej. Zawiera przekaz sprzed ponad 300 lat informujący o okolicznościach i osobach zaangażowanych w budowę świątyni. Geometryczne i roślinne motywy bogato polichromowanego sufitu łudząco przypominają wiejskie kościoły Podkarpacia. Nowa, neogotycka świątynia powstała w latach 1905–1908 i chociaż nie jest obiektem o tak wielkim znaczeniu historycznym jak drewniany kościółek, również jest wpisana do wojewódzkiego rejestru zabytków. Na szczególną uwagę w jej wnętrzu zasługuje przeniesiony do niej ze starego drewnianego kościółka obraz Matki Boskiej Bolesnej namalowany prawdopodobnie w 1669 r., a także 17-głosowe organy z początku XX w. Warto tutaj dodać, iż duża część jej wyposażenia pochodzi z kościółka drewnianego.

Na uwagę w rynku zasługuje również odrestaurowany budynek ratusza, który tradycyjnie pełni rolę siedziby władz miasta.

Data lub czas powstania

XVI w.

Układ urbanistyczny Miasteczka Śląskiego pochodzi z okresu lokacji miasta w XVI w.

Historia

Historia Miasteczka Śląskiego wiąże się bezpośrednio z przylegającym do niego Żyglinem, mającym swoje początki prawdopodobnie w XI lub XIII w. Jego mieszkańcy, jak sama nazwa wskazuje, zajmowali się „żyglaniem”, czyli wytapianiem ołowiu, srebra i żelaza, możliwe że już w czasach prehistorycznych. Na terenach tych odkryto złoża rud i kruszców, co w połączeniu z pierwszą ustawą górniczą, jaką był tzw. Ordunek Górniczy wydany w 1528 r. przez władający wówczas ziemią tarnogórską księcia opolsko-raciborskiego Jana II Dobrego, spowodowało napływ na ten obszar wielu górników. Warto tutaj dodać, iż dwa lata wcześniej książę – chcąc nakłonić ludność do pracy w kopalniach – ogłosił wolność dla tego obszaru, oznaczającą liczne przywileje dla osób, które zajmowały się gwarnictwem. Akt Wolności Górniczej pociągnął za sobą akt lokacji m.in. Tarnowskich Gór, które stało się tzw. Wolnym Miastem Górniczym. W jego wyniku w 1530 r. utworzyła się mała osada, którą ze względu na powstające liczne hałdy nazwano „Żyglińskimi Górami”. Z uwagi na swój szybki rozwój, w 1561 r. do pana ziemi bytomsko-tarnogórskiej – margrabiego Jerzego Fryderyka Branderburczyka w Karniowe – dotarła prośba o nadanie Żyglińskim Górom przywilejów miasta. W ten sposób, w dzień św. Rycerza Jerzego, lokowane zostało Miasteczko Śląskie. Nadana mu wówczas nazwa – Goergenburg, nie przyjęła się wśród lokalnej ludności, która zaczęła ją nazywać po prostu „Miasteczkiem”.

Forma ochrony prawnej

Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisane jest miasto w ramach historycznego założenia – nr rej. 485/56 z 02/11/1956. W rejestrze znajdują się także dwa kościoły pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny położone przy rynku: stary – nr rej. 605/66 z 15/04/1966 i nowy – nr rej. 650/66 z 02/05/1966.