Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Miasteczku Śląskim (stary)

Wycieczka - Planer

Punkty
Właściwości
Uczestnicy

Właściciel:

Nazwa:

Data rozpoczęcia:
Data zakończenia:

Aktywności:

Opis:

Cechy:

Dodaj nowego uczestnika

Liczba elementów:

Długość trasy:

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Miasteczku Śląskim (stary)

Leżący na Szlaku Architektury Drewnianej kościółek został wzniesiony dzięki staraniom mieszkańców Miasteczka Śląskiego w 1666 r., konsekrowany przez sufragana krakowskiego Mikołaja Oborskiego w 1670 r. Kościół restaurowano w latach 20. i 60. XX w.

Opis

Stary kościółek pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny jest położony na terenie parafii pod tym samym wezwaniem, należącej do dekanatu Żyglin w diecezji gliwickiej. Stoi obok XX-wiecznego murowanego kościoła, noszącego również takie samo wezwanie.

Otoczony sobotami (podcieniami) stary kościół i pobliska dzwonnica to budowle drewniane, wzniesione w 1666 r. W świątyni zachował się niemal niezmieniony XVII-wieczny wystrój wnętrza, w tym m.in. zacheuszki, czyli namalowane na ścianach znaki równoramiennego krzyża wpisanego w koła, będące pamiątkami po konsekracji z 1670 r. Na drewnianych belkach we wnętrzu są „autografy” szefów zespołu budowniczych, Marcina Gebcka i Jana Dziejkowica oraz data – 1666. Ponadto we wnętrzu znajduje się osobliwy, także ryty w drewnie napis w języku polskim o zarazie, która nawiedziła osadę na przełomie 1707 i 1708 r. Polsko-łacińska inskrypcja widoczna jest także na belce tęczowej. Zawiera przekaz sprzed ponad 300 lat informujący o okolicznościach i osobach zaangażowanych w budowę świątyni. Geometryczne i roślinne motywy bogato polichromowanego sufitu łudząco przypominają wiejskie kościoły Podkarpacia.

Pomimo wielu modernizacji, których świadkami byli mieszkańcy Miasteczka w ciągu ostatnich 200 lat, mimo wielowiekowego oddziaływania warunków atmosferycznych i zagrożenia niszczycielskim działaniem ognia, kościółek pw. Wniebowzięcia NMP wciąż pozostaje jednym z najlepiej zachowanych drewnianych kościołów na Śląsku.

Data lub czas powstania

1666 r. (XVII w.)

Kościółek został wzniesiony w 1666 r.

Materiał budowlany

Kościół drewniany.

Historia

Przed wzniesieniem kościoła pw. Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny mieszkańcy Miasteczka Śląskiego musieli uczęszczać do kościoła w Żyglinie. To właśnie stało się jednym z powodów, dla których w 1664 r. podjęto decyzję o wzniesieniu pierwszej świątyni na terenie miasteczka. Zgodę na budowę Rada Miejska uzyskała od biskupa krakowskiego Andrzeja Trzebickiego, przy wstawiennictwie ze strony ówczesnego właściciela Miasteczka Śląskiego – Łazarza jun. Henckla von Donnersmarcka. Budowa trwała od 1665 r. do 1667 r., a uroczysta konsekracja miała miejsce 8 maja 1670 r. Uczestniczył w niej sufragan krakowski biskup Mikołaj Oborski, ówczesny wizytator dekanatów bytomskiego i pszczyńskiego. Wtedy też nadano nowopowstałemu kościołowi wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. Pierwszą mszę odprawił w nim ks. Wawrzyniec Nowatius.

Miasteczkowska świątynia pełniła zasadniczo funkcje kościoła filialnego, status parafialnego uzyskała jedynie na czas odbudowy kościoła w Żyglinie (tj. na lata 1700–1705), ten bowiem został zniszczony najpierw przez wojska habsburskie, a potem w pożarze w 1700 r. Wówczas przeniesiono także do Miasteczka żyglińską szkołę, o czym wspomina Inventarium Ecclesiae Filialis in Georgenberg z 1792 r. Funkcję organistów pełnili zwykle zarządcy szkolni mieszkający w Miasteczku, lecz sytuacja zmieniła się, gdy w 1820 r. wybudowano w Żyglinie szkołę i organistówkę.

W XVIII w. kościół przebudowano, ustawiając m. in. boczny ołtarz z łaskami słynącym Obrazem Najświętszej Maryi Panny Bolesnej. W latach 1666–1849 był to kościół filialny, w którym proboszczowie żyglińscy odprawiali nabożeństwa co drugą niedzielę. Po roku 1815 r. parafię włączono do diecezji wrocławskiej. 31 sierpnia 1849 r. ustanowiono lokalię. Od 29 lipca 1871 r. przez 22 lata posługę duszpasterską pełnił tu świątobliwy ks. Teodor Christoph, który m.in. w 1872 r. założył Bractwo Apostolstwa Modlitwy, w 1880 r. – Bractwo Matki Boskiej Siedmiobolesnej. W 1880 r. powstała także za jego sprawą plebania. W 1883 r. w kościele zamontowano nowy, gotycki ołtarz.

Kościółek był restaurowany w latach 1927–1928 oraz 1964–1966.

Forma ochrony prawnej

Kościół jest wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków pod nr rej. 605/66 z 15/04/1966. Pod tym samym numerem wpisana jest również drewniana dzwonnica. W rejestrze widniej również XX-wieczny murowany kościół parafialny (pod nr rej. 650/66 z 02/05/1966).