Zamek w Witostowicach

Pierwotne zabudowania zamku powstały w XIV wieku z inicjatywy książąt ziębickich. Dzisiejszy wygląd to wynik licznych przebudowań, zwłaszcza w XVII i XVIII wieku.

Opis

Pierwotny zamek wybudowany z kamienia i cegły otaczał podwójny mur i fosa. W XVI w. został przebudowany w stylu renesansowym – usypano wały ziemne, zbudowano basteje i utworzono dwie fosy. W XVII w. otoczono go murami obronnymi.

Bryła dzisiejszego zamku pochodzi z XVIII w. Ze starego zamku przetrwała do czasów współczesnych kwadratowa wieża. Całość składa się z trzech skrzydeł utworzonych z kilku budynków tworzących kształtem literę U. Dziedziniec, na którym znajduje się studnia otwarty jest od strony zachodniej. Najwyższa z całego założenia jest pięciokondygnacyjna, kwadratowa wieża mieszkalna położona w południowo-wschodnim narożniku. W północno-zachodnim narożniku mieści się basteja, w południowo-zachodnim zaś nieduża baszta ze strzelnicami. Reszta budynków mieszkalnych jest dwu lub trzykondygnacyjna. Do zamku prowadzi od północy most nad fosą oraz budynek bramny. Po dziś dzień fosa jest wypełniona wodą z dopływów Oławy. Z tego powodu zamek nazywany jest „zamkiem na wodzie”.
W skrzydle północnym znajduje się kaplica. Przed bramą zamku zobaczyć można figury świętych w stylu barokowym, obok zaś budynki dworskie, m.in. kuźnię. Wokół warowni rosną stare dęby.

Data lub czas powstania

XIV w.

Materiał budowlany

Obiekt murowany z cegły i kamienia.

Historia

Pierwsze wzmianki o zamku pochodzą z pierwszej połowy XIV w., z 1531 roku. Początkowo należał do księcia ziębickiego Mikołaja Małego, następnie rycerza Piotra von Domanza, a w drugiej połowie XV w. trafił w ręce rodziny von Stoch. To oni dokonali przebudowy warowni na rezydencję renesansową w XVI w. – wzniesiono m.in. ziemne basteje oraz usypano wały ziemne.

W XVII w. całość została otoczona murem obronnym. Po śmierci ostatniego potomka rodu Stochów, właściciele zamku często się zmieniali. W 1738 r. zakupili go cystersi z Henrykowa i władali nim do 1810 r. W II połowie XVIII w. zamek uległ częściowemu zniszczeniu w wyniku pożaru. Odbudowany, zatracił częściowo walory obronne. Zamek trafił na niedługi czas w ręce królewskie po sekularyzacji dóbr zakonnych, by w 1812 r. przejść w posiadanie książąt Sachsen-Weimar. Później został sprzedany prywatnym właścicielom.

Kolejna przebudowa w XIX w. zniekształciła w dalszym stopniu jego pierwotny wygląd. Na szczęście zamek nie uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Po 1945 r. gospodarował nim miejscowy PGR, źle zarządzany uległ zdewastowaniu. W latach 1969–1970 zamek został odremontowany.

Forma ochrony prawnej

Obiekt wpisany do rejestru zabytków jako zespół:zamkowy, XVI-XIX w.:

  • zamek wodny, nr rej.: 785 z 11.10.1960;
  • park otoczony murem, nr rej.: 898/WŁ z 25.06.1982.
Wpisy w wojewódzkim rejestrze zabytków:
  • Zespół zamkowy w Witostowicach – Zamek wodny, nr rej.: 176/785 z 1960-10-11
  • Zespół zamkowy w Witostowicach – Park, nr rej.: 898/WŁ z 1982-06-25

Położenie obiektu

Obiekt znajduje się we wschodniej części wsi, po prawej stronie drogi prowadzącej z Raczyc.

Dostępność

Własność prywatna. Wnętrza obiektu nie są obecnie udostępnione do zwiedzania. Można jedynie podejść pod zamek.