Zespół dworski w Nowym Dworze

Obecny budynek dworu powstał w latach 20. XX w. po tym, jak wycofujące się w 1918 r. wojska niemieckie spaliły pochodzący z poł. XIX w. drewniany dwór. Nowy budynek zbudowano z cegły w tzw. stylu polskim, a jego mansardowy dach pokryto dachówką.

Opis

Zespół dworski w Nowym Dworze to rozległy obszar z wieloma zabudowaniami. Na terenie założonego na pocz. XIX w. parku zachował się dwór oraz liczne budynki gospodarcze: pralnia, spichlerz, obora, lodownia, kurniki i domy mieszkalne dla służby. Większość z nich powstała w latach 20. XX w. Budynek dworu wybudowano na najwyżej wzniesionym fragmencie terenu, jest on ciekawym połączeniem stylu typowego dworu polskiego z wysokim dachem mansardowym, charakterystycznym raczej dla architektury francuskiego renesansu. Jest to murowana, parterowa budowla z wysokim, mieszkalnym poddaszem, kryta dachówką. Od frontu dworek zdobi wsparty na kolumnach taras oraz imitujący wieżę ryzalit.

Wokół budynków rozpościera się zabytkowy park. Część rosnących w parku drzew pochodzi z pocz. XIX w., jednak większość z nich została posadzona już w XX w., kiedy to przekształcono park w stylu angielskim. Do dworu przez park można dojść zabytkową aleją lipową.

Budynek dworu to nie jedyna budowlana pozostałość dawnego zespołu dworskiego. Z czasów majątku Okęckiego zachowały się także: budynek dawnej pralni dworskiej, wzniesiony na planie litery L, kilkukondygnacyjny spichlerz, obora murowana, budynki przeznaczone na maszyny rolnicze i warsztaty, piwnica murowana – dawna lodownia, kurniki murowane, pomieszczenie rymarza, budynek dla służby, domek ogrodnika, położony tuż nad rzeką oraz dwie bramy murowane.

Data lub czas powstania

XX w.

Park powstał w XIX w., dwór w latach 20. XX w.

Materiał budowlany

Budynki murowane, zbudowane z cegły.

Historia

Znajdujący się w Nowym Dworze zespół dworski został założony w I poł. XIX w., a jego pierwszymi właścicielami była rodzina Pułaskich. Jednakże budowy stojących do dziś budynków podjął się w latach 20. XX w. kolejny właściciel – Stefan Okęcki. Ślady rodziny Okęckich wiodą także do niedaleko położonego Babska, którego Feliks Okęcki był pierwszym właścicielem. Do końca II wojny światowej właścicielem Nowego Dworu był hrabia Stefan Okęcki, jeden z nielicznych wówczas w tym regionie właścicieli ziemskich z wyższym wykształceniem rolniczym. Biegle władał językiem rosyjskim, niemieckim i francuskim. Żoną Stefana Okęckiego była wdowa po właścicielu niedaleko położonej Dębowej Góry, której syna Stefan adoptował. Folwark Stefana Okęckiego liczył około 3 000 ha i był jednym z największych majątków w tej okolicy. W gospodarstwie działał młyn, którego mąkę eksportowano do krajów Europy Zachodniej. Na stałe zatrudniano około 80 osób, a w stajniach trzymano 48 koni. W pobliskim Raduczu założono stawy hodowlane, a na okoliczne tereny wprowadzono populację bażanta, która przez całą zimę była dokarmiana. Zapamiętany przez okolicznych mieszkańców starszy budynek dworu był drewniany i pochodził z połowy XIX w. W 1918 r. został on spalony przez wycofujące się wojska niemieckie.
Bezpośrednio po II wojnie przeprowadzono parcelację majątku, a w budynku dworu utworzono szkołę. W latach 70. dwór należał do nowo powstałego Kwiaciarskiego Zakładu Doświadczalnego. Obecnie w budynku dworu zlokalizowane są pomieszczenia Kliniki Rehabilitacji.

Rodzaj zbiorów, ekspozycji

W budynku dworskim zgromadzono dużą kolekcję starych mebli, obrazów i sprzętów codziennego użytku. Ściany zdobią grafiki, obrazki oraz inne ozdoby jak poroża, zegary, kilimy. Całokształtu dopełniają zachowane bądź odrestaurowane lampy, kandelabry  i przepiękne wiszące żyrandole.

Forma ochrony prawnej

Wpisy w wojewódzkim rejestrze zabytków:

• Zespół dworski w Nowym Dworze, nr rej.: 550 z 1981-03-25
• Zespół dworski w Nowym Dworze - Park, nr rej.: 571 z 1981-06-20

Położenie obiektu

Obiekt położony jest w centrum miejscowości, na końcu alei lipowej, która była niegdyś drogą główną wiodącą do dworu. Obecnie droga wjazdowa wiedzie nie poprzez dawną bramę główną, a należy kierować się na wprost mijając pozostałości dawnego wjazdu od zachodu, jadąc kilkadziesiąt metrów równolegle do alei lipowej, by następnie skręcić w prawo. Obecny wjazd prowadzi obok dawnych zabudowań gospodarczych.

Dostępność

Jako, że obecnie w dworze zlokalizowana jest Klinika Rehabilitacji schorzeń kręgosłupa i narządu ruchu, co do zasady teren ten dostępny jest dla pacjentów jednostki. Jednakże zarówno park, jak i dwór są udostępnione do zwiedzania dla zainteresowanych; wstęp jest wolny za zgodą właścicieli. Teren obiektu jest na noc zamykany.

Źródła, informacje w Internecie

• www.rehabilitacjanowydwor.com;
• www.polskiezabytki.pl;
• old.ziemialodzka.pl.

Inne

W obiekcie zlokalizowany jest obecnie wyjątkowy ośrodek leczenia schorzeń kręgosłupa i narządu ruchu, gdzie pod opieką doświadczonego zespołu lekarzy i terapeutów, przygotowane są specjalne programy leczenia. Oparte są one na dostępnych w ośrodku około 50 zabiegach rehabilitacyjnych, pozwalające na skrócenie czasu zmagania się z bólem i niesprawnością fizyczną. Leczenie rehabilitacyjne odbywa się przy użyciu specjalistycznego sprzętu medycznego, w warunkach poza szpitalnych, w kameralnej i wyjątkowej atmosferze zabytkowego dworu, z gabinetami zabiegowymi i pokojami wypoczynkowymi o unikalnym wystroju.

Dostępne są zabiegi: kinezyterapii, masażu, hydroterapii, fizykoterapii, światłolecznictwa,  krioterapii, aromaterapii, leczenia tradycyjnymi metodami chińskimi, elektrodiagnostyki i leczenia metodą Ryodoraku.