Kościół pocysterski w Byszewie

Pocysterski kościół pw. Świętej Trójcy w Byszewie zawiera w swych murach sanktuarium Matki Bożej – zwanej Panią Byszewską. W 1966 r. obraz Matki Bożej ukoronowano.

Opis

Obecnie kościół pocysterski jest rzymskokatolicką parafią pw. Św. Trójcy. Jest to znane sanktuarium Matki Boskiej Byszewskiej. Wnętrze świątyni pokrywa modernistyczno - historyzująca polichromia z 1920 r. wykonana przez Leona Drapiewskiego, m.in. ze sceną Wniebowzięcia NMP na ścianie północnej prezbiterium. Wyposażenie jest jednorodne, rokokowe z 3 ćw. XVIII w. Drewniany ołtarz główny, polichromowany na biało, ze złoconymi ornamentami zawiera w środkowej części obraz otoczony kultem Matka Boska z Dzieciątkiem, pochodzący z I poł. VII wieku. Na rewersie obrazu znajduje się przedstawienie męczeństwa św. Bartłomieja z ok. XV wieku. Bogata rokokowa rama obrazu podtrzymywana jest przez aniołki. Matka Boska i Dzieciątko mają na głowach XVII wieczne korony.

We wschodnich narożach nawy – dwa rokokowe, drewniane o analogicznej kolorystyce jak ołtarz główny, ołtarze boczne. W kaplicach bocznych znajdują się przyścienne, drewniane, polichromowane na czarno-brązowo ze złoconymi rokokowymi ornamentami ołtarze architektoniczne, dwukondygnacyjne. W kaplicy północnej zachowała się rokokowa dekoracja sztukatorska.

Ambona i marmoryzowana chrzcielnica kielichowa są rokokowe z 3 ćw. XVIII w. Prospekt organowy znajduje się nad chórem muzycznym z bogatą ażurową, złoconą dekoracją rokokową i przedstawieniem rzeźbiarskim króla Dawida.

W zakrystii znajduje się drewniana szafa ścienna w obramieniu późnorenesansowym z ok. poł. XVII w. i nisza mieszcząca lawetarz, ujęta drewnianym rokokowym obramieniem z 2 poł. XVIII w. z rzeźbą Chrystusa Ukrzyżowanego w zwieńczeniu.

Wyposażenie świątyni dopełniają dwa rokokowe, drewniane, malowane w kolorze zielono-brązowym ze złoconymi ornamentami konfesjonały, dwie również drewniane, barokowe o zbliżonej kolorystyce ławy lokatorskie z ok. poł. XVIII w. (rokokowe, drewniane polichromowane), oraz dwa drewniane feretrony z rzeźbami Trójcy Świętej i NMP Niepokalanie Poczętej.

Wnętrze zdobią również liczne obrazy m.in. portrety pierwszych opatów cysterskich Mikołaja (1253–1266), Gerarda (1286–1287) i Engelberta (1288–1289), za którego przeniesiono konwent z Byszewa do Koronowa, natomiast na emporze organowej można podziwiać dwa duże przedstawienia historyczne z inskrypcjami z 3 ćw. XVIII w. związane z założeniem klasztoru cysterskiego w Byszewie.

Z rzeźbiarskiego wyposażenia kościoła na uwagę zasługuje grupa Ukrzyżowania z krucyfiksem o tradycjach gotyckich z XVI–XVII w., z barokowymi figurami Matki Boskiej i św. Jana Ewangelisty z poł. XVII w.

Ponadto w nawie znajduje się zespół malowanych na blasze czterech barokowych portretów trumiennych i analogicznych piętnastu tarcz herbowych z 3 ćw. XVII w., na ścianach liczne płyty epitafijne pochodzące głównie z 3 ćw. XVIII w.

Należy również wspomnieć o licznie zachowanych wyrobach rzemiosła artystycznego złotników toruńskich, m.in.: barokowa monstrancja z ramionami zwieńczonymi figurami aniołów wykonana ok.1680 r. przez Jacoba Saxa, pacyfikał barokowy Pawła Detloffa z 2 poł. XVII w., srebrną, trybowaną sukienkę z końca XVII w. zdobiącą do 1965 r. obraz z ołtarza głównego, dwa kielichy : pierwszy manieryczny z 1647 Zachariasza Langego, drugi późnobarokowy, gładki Daniela Clausena. Ponadto mosiężne, cynowe i drewniane lichtarze z XVI, XVII, XVIII w., wiele szat liturgicznych (głównie rokokowych z 2 poł.XVIII w.).

Od zachodu przylega do kościoła dzwonnica z bramą przelotowa, wzniesiona zapewne ok. połowy XVIIw.

Data lub czas powstania

XV–XVI w.

Źródła, informacje w Internecie

Informacje w niniejszej karcie zostały opracowane m. in. na podstawie oficjalnego serwisu internetowego prezentującego polską część Europejskiego Szlaku Cysterskiego, www.szlakcysterski.org, projektu sfinansowanego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.